Pastis is meer dan een drankje: het is een stukje Zuid-Franse levenskunst. Een glas met een scheut pastis, koud water en een paar ijsblokjes roept meteen beelden op van terrasjes, cicaden en een partijtje petanque. Maar achter die eenvoud zit een boeiende geschiedenis, een strikte definitie en een wereld aan kruidige verschillen. In deze blog lees je wat pastis precies is, hoe je hem drinkt en welke ambachtelijke flessen het proeven waard zijn.
Wat is pastis?
Pastis is een Franse anijsdrank: een gedistilleerde drank op smaak gebracht met steranijs of groene anijs, zoethoutwortel en een mengeling van aromatische kruiden. De naam komt van het Provençaalse pastisson, wat zoveel betekent als mengsel of mengelmoes, een knipoog naar de kruidenmix die elke producent op zijn eigen manier samenstelt.
Europese regels leggen vast wat pastis mag heten. Het moet minstens 40% alcohol bevatten, zoethout is verplicht en het suikergehalte blijft onder 100 gram per liter. Voor pastis de Marseille gelden strengere eisen: 45% alcohol en een uitgesproken anijssmaak. Binnen die grenzen hebben makers veel vrijheid. Sommige pastis zijn kruidig en droog, andere zachter en zoeter, en ambachtelijke huizen spelen met tientallen kruiden uit de garrigue.
Van absint naar pastis: een korte geschiedenis
Om pastis te begrijpen moet je terug naar absint. Rond 1900 was absint razend populair in Frankrijk, maar de drank kreeg de schuld van allerlei maatschappelijke kwalen. In 1915 werd absint verboden. Anijsdranken bleven daarna nog jaren aan banden gelegd.
Pas in het begin van de jaren 1930 versoepelde de wetgeving en verschenen de eerste commerciële pastis in Marseille. De drank sloeg meteen aan: hij had de anijssmaak die mensen van absint kenden, maar zonder alsem in de hoofdrol. Na een nieuw verbod tijdens de Tweede Wereldoorlog groeide pastis uit tot hét aperitief van Zuid-Frankrijk. Vandaag beleeft de categorie een tweede jeugd dankzij kleine producenten die terugkeren naar verse kruiden, maceratie en rijping.
De louche: waarom pastis troebel wordt
Pastis is in de fles helder en goudgeel of amberkleurig. Zodra je er water bij giet, wordt hij melkachtig troebel. Dat effect heet de louche. De oorzaak is anethol, de aromatische olie uit anijs. Anethol lost goed op in alcohol, maar niet in water. Verdun je de pastis, dan valt de alcoholconcentratie terug en vormen de oliën minuscule druppeltjes die het licht verstrooien.
Een mooie, gelijkmatige louche is dus een teken van een pastis met een goede dosis anijs. Tip: giet het water langzaam en koud toe. Zo komen de aroma's het best vrij en krijg je een fluweelzachte textuur.
Hoe drink je pastis?
De klassieke manier
- Schenk 2 à 3 cl pastis in een hoog glas.
- Voeg 5 à 7 delen koud water toe, naar smaak.
- Voeg daarna eventueel ijsblokjes toe. IJs vóór het water toevoegen kan de anijsolie doen kristalliseren.
In de Provence kiest iedereen zijn eigen verhouding. Meer water maakt de drank lichter en dorstlessender, minder water legt het accent op de kruiden.
Pastis in cocktails
Pastis werkt ook in mixdrankjes. Bekende Franse klassiekers zijn de Mauresque (pastis met amandelsiroop), de Tomate (met grenadine) en de Perroquet (met muntsiroop). Een scheutje pastis in een tonic met een schijfje sinaasappel is een frisse moderne variant. Ambachtelijke pastis met veel kruiden kan je ook gebruiken als rinse in een glas, zoals bartenders dat met absint doen.
Pastis in de keuken
Koks gebruiken pastis om gerechten subtiel te kruiden. Denk aan een scheut in bouillabaisse of vissoep, in de saus bij mosselen, bij gestoofde venkel of in een dessert met sinaasappel. De anijs geeft diepte zonder te overheersen, op voorwaarde dat je spaarzaam doseert.
Ambachtelijke pastis: waar let je op?
Industriële pastis wordt vaak gemaakt met aroma's en extracten. Ambachtelijke producenten werken anders. Ze macereren verse of gedroogde kruiden afzonderlijk in alcohol, destilleren een deel ervan en laten het geheel soms rusten op hout. Het resultaat is complexer: je proeft niet alleen anijs, maar ook tijm, rozemarijn, salie, venkel, citrus of zelfs peper.
- Kruidenmix: hoe meer en hoe verser de kruiden, hoe gelaagder de smaak.
- Alcoholpercentage: 45% geeft meer aroma en een rijkere louche.
- Kleur: natuurlijke kleur door kruiden of hout is een plus. Veel goedkope pastis is gekleurd met karamel.
- Rijping: een korte rust op vat maakt de drank ronder.
In de kijker: Château des Creissauds
Château des Creissauds van Maison Ferroni is een van de meest bijzondere pastis van Frankrijk. Het grootste deel van de kruiden groeit op het domein zelf, waaronder venkel, absintalsem, tijm, salie en citroenverbena. Ze worden van mei tot september met de hand geoogst en elk afzonderlijk gemacereerd. Daarna rijpt het mengsel enkele maanden op houten vaten.
Omdat elke oogst anders is, verschijnt deze pastis als millésime: elke jaargang weerspiegelt het weer en het terroir van dat jaar. In het glas vind je anijs, garrigue-kruiden en een lichte houtige afdronk. Serveer hem klassiek met koud water, of proef eerst een paar druppels puur om de complexiteit te ontdekken.
Om te proeven
Wil je zelf ontdekken hoe verschillend pastis kan smaken? Deze flessen haal je bij ons in huis:
Ambachtelijke pastis met een kruidige, zonnige stijl. Een mooie instapper.
Millésime van Maison Ferroni met kruiden van eigen domein, gerijpt op hout.
Veelgestelde vragen over pastis
Wat is het verschil tussen pastis en absint?
Absint draait om alsem en wordt meestal hoger gebotteld. Pastis heeft anijs en zoethout als basis en is altijd licht gezoet. Beide worden troebel met water.
Hoeveel water doe je bij pastis?
Reken op 5 à 7 delen koud water voor 1 deel pastis. Begin met minder water en voeg bij tot je de gewenste sterkte hebt.
Hoe lang blijft een geopende fles pastis goed?
Door het hoge alcoholpercentage blijft pastis lang goed. Bewaar de fles rechtop, goed afgesloten en uit de zon. Zet ze niet in de koelkast: kou kan de anijsolie troebel doen worden in de fles.
Ontdek ons volledige aanbod in de categorie pastis. Santé!
Alcohol schaadt de gezondheid. Geniet met mate.