Rum doet meteen denken aan de Caraïben: palmbomen, piraten en zeilschepen. Toch begint het verhaal van rum veel verder weg, in Azië. Daar groeide suikerriet al duizenden jaren voor het de oversteek naar de Nieuwe Wereld maakte. In deze blog volgen we die reis, van suikerriet tot de rum die vandaag in je glas belandt.
Waar komt suikerriet vandaan?
Suikerriet komt oorspronkelijk uit Nieuw-Guinea. Van daaruit verspreidde de plant zich over Zuidoost-Azië, China en India. Al heel vroeg leerden mensen er het sap uit te persen, in te dampen tot suiker en te laten vergisten tot alcoholische dranken. Die gegiste suikerrietdranken zijn de verre voorouders van rum, al werd er toen nog niet gedistilleerd zoals vandaag.
Via Perzië en Arabische handelaars bereikte suikerriet het Middellandse Zeegebied. Later legden Spanjaarden en Portugezen suikerplantages aan op eilanden als Madeira en de Canarische Eilanden. Toen Christoffel Columbus in 1493 aan zijn tweede reis begon, nam hij suikerriet mee naar de Caraïben. In het warme, vochtige klimaat groeide de plant er uitzonderlijk goed. Daarmee begon het Caribische hoofdstuk van rum.
Hoe ontstond rum in de Caraïben?
In de 17e eeuw breidden de suikerplantages zich snel uit, op eilanden als Barbados, Jamaica en Hispaniola. Bij het maken van suiker blijft melasse over: een donkere, kleverige stroop vol restsuiker. Lange tijd wist niemand er goed raad mee. Tot men ontdekte dat je melasse kon laten vergisten en distilleren.
De eerste Caribische rum was ruw en vurig. Op Barbados sprak men rond het midden van de 17e eeuw over "kill-devil" en "rumbullion", namen die weinig aan de verbeelding overlaten. Van dat laatste woord komt waarschijnlijk ook de naam rum. Wat begon als een manier om een restproduct te gebruiken, groeide al snel uit tot een belangrijke handelswaar.
Die geschiedenis heeft ook een donkere kant. De suikerplantages draaiden op de arbeid van tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika. Suiker, melasse en rum maakten deel uit van de handelsroutes tussen Europa, Afrika en Amerika. Wie de geschiedenis van rum vertelt, mag dat niet vergeten.
Rum en de zee
Rum reisde mee met de schepen. De Britse marine deelde vanaf de tweede helft van de 17e eeuw dagelijks een rantsoen rum uit aan de matrozen, de zogenaamde "tot". Die traditie bleef bestaan tot 31 juli 1970, een dag die bekendstaat als Black Tot Day. Zo werd rum voorgoed verbonden met zeevaart en avontuur.
De drie grote rumstijlen
Door die koloniale geschiedenis ontstonden er grofweg drie stijlen, die je vandaag nog altijd herkent:
- Engelse stijl (Jamaica, Barbados, Guyana): gemaakt van melasse, vaak met potstills. Vol, rijk en aromatisch. Jamaicaanse rum staat bekend om zijn uitgesproken fruitige, soms funky aroma's.
- Spaanse stijl (Cuba, Venezuela, Puerto Rico, Dominicaanse Republiek): ook van melasse, maar meestal gedistilleerd in kolomstills. Lichter, zachter en vaak wat ronder.
- Franse stijl (Martinique, Guadeloupe, Marie-Galante): de rhum agricole wordt niet van melasse gemaakt, maar van vers geperst suikerrietsap. Dat geeft een frisse, grasachtige en kruidige rum. Rhum agricole uit Martinique heeft zelfs een eigen beschermde herkomstbenaming.
Die indeling is een vereenvoudiging: veel producenten combineren technieken, en ook buiten de Caraïben wordt uitstekende rum gemaakt, van Mauritius tot Fiji. Zo is de cirkel rond: suikerriet keert als rum terug naar de regio waar het ooit vandaan kwam.
Van ruw distillaat tot premium rum
De ruwe kill-devil van weleer staat ver af van de rum die vandaag in de rekken staat. Distilleerderijen werken met zorgvuldig gekozen vaten, lange rijping in het tropische klimaat en soms afwerking op vaten die eerder wijn of andere dranken bevatten. Door de warmte rijpt rum in de Caraïben sneller dan whisky in Schotland: er verdampt meer, en het hout geeft sneller smaak af.
Bij het kiezen van een rum loont het om naar de herkomst en de grondstof te kijken. Melasse of vers sap, potstill of kolom, jong of lang gerijpt: elk van die keuzes bepaalt de smaak in je glas.
Om te proeven
Vier rums die de verschillende stijlen mooi naast elkaar zetten. Proef ze gerust na elkaar, van licht naar krachtig.
Veelgestelde vragen
Waar komt rum oorspronkelijk vandaan?
Suikerriet komt uit Nieuw-Guinea en Azië, maar gedistilleerde rum zoals we die kennen ontstond in de 17e eeuw in de Caraïben, onder meer op Barbados.
Wat is het verschil tussen rum en rhum agricole?
De meeste rum wordt gemaakt van melasse, een bijproduct van suiker. Rhum agricole wordt gemaakt van vers geperst suikerrietsap en smaakt frisser en kruidiger.
Waarom rijpt rum sneller dan whisky?
Door het warme klimaat werkt het hout intensiever en verdampt er meer. Een rum van acht jaar uit de tropen heeft daardoor vaak meer houtinvloed dan een whisky van dezelfde leeftijd.
Ontdek ons volledige gamma rum, van lichte Spaanse stijl tot krachtige Jamaicaanse en agricole rums, of kom langs in de winkel voor persoonlijk advies.
Alcohol schaadt de gezondheid. Geniet met mate.