Rum is geen eenvormige drank. Het verschil tussen soorten rum begint bij de grondstof: melasse of vers suikerrietsap. Daarna bepalen de distillatie en de rijping in de tropen de smaak, en de leeftijd op het etiket betekent niet overal hetzelfde. In deze blog zetten we alles op een rij, zodat je weet wat je in je glas krijgt.
Waarvan wordt rum gemaakt?
Volgens de Europese regels is rum een gedistilleerde drank van suikerriet, en enkel van suikerriet. De producent heeft twee mogelijkheden: hij vergist melasse, de stroop die overblijft bij het maken van rietsuiker, of hij vergist het verse sap van het suikerriet. Die keuze bepaalt meer dan eender wat het karakter van de rum.
Rum van melasse
Het overgrote deel van de rum in de wereld wordt van melasse gemaakt. Melasse is dik, donker en rijk aan suikers en mineralen. Ze is lang houdbaar, waardoor een distilleerderij het hele jaar door kan werken. Rum van melasse heeft vaak tonen van karamel, bruine suiker, banaan en gedroogd fruit. Je vindt hem op Jamaica, Barbados, in Guyana, Venezuela, Panama en op de meeste andere eilanden en landen waar rum gemaakt wordt.
Rum van vers suikerrietsap: rhum agricole
Op de Franse eilanden, vooral op Martinique en Guadeloupe, wordt rum traditioneel gemaakt van vers geperst suikerrietsap. Dat heet rhum agricole. Vers sap bederft snel, dus de distilleerderijen werken alleen tijdens de oogst en het riet moet meteen na het snijden geperst worden. Het resultaat is een frissere, plantaardige rum met tonen van gras, citrus, groene kruiden en peper.
Martinique heeft sinds 1996 een eigen beschermde herkomstbenaming, de AOC Rhum de la Martinique, die alleen voor rhum agricole geldt. Die maakt onder meer onderscheid tussen rhum blanc (zonder contact met hout), élevé sous bois (minstens twaalf maanden op hout) en rhum vieux (minstens drie jaar op vat).
River Antoine Rivers uit Grenada: rum van vers suikerrietsap, gestookt in pot stills.
Ook buiten de Franse eilanden wordt rum van suikerrietsap gemaakt. Op Grenada stookt River Antoine, een van de oudste nog werkende distilleerderijen van de Caraïben, rum van vers sap met een rietmolen die door een waterrad wordt aangedreven. Cachaça uit Brazilië en clairin uit Haïti zijn verwante dranken van vers sap, elk met hun eigen regels en tradities.
Pot still of kolom: waarom de distillatie telt
Na de vergisting wordt de 'wijn' van melasse of sap gedistilleerd. Ook hier zijn er twee grote families:
- Pot still: een koperen ketel die per keer gestookt wordt. De distillatie verloopt trager en laat meer aromatische stoffen door. Pot still-rum is zwaarder, voller en vaak fruitig tot funky. Jamaica is er wereldberoemd om.
- Kolomdistilleerder: een hoge kolom die continu werkt. Afhankelijk van het ontwerp en de manier van stoken levert hij een lichte, zuivere rum of een rum met nog veel karakter. De meeste rum uit Venezuela, Panama en Puerto Rico komt uit kolommen, net als rhum agricole van de Franse eilanden, die in een traditionele colonne créole gestookt wordt.
Veel huizen combineren beide. Appleton Estate op Jamaica blendt bijvoorbeeld rum uit pot stills en kolommen. Zo krijg je de rijkdom van de ene en de zachtheid van de andere in één fles.
Hoe werkt de leeftijd van rum?
Rijpen in de tropen
Rum rijpt meestal in eiken vaten die eerder bourbon bevatten. In het warme, vochtige klimaat van de Caraïben werkt het hout veel sneller dan in Schotland. De rum neemt sneller kleur en smaak op, maar er verdampt ook elk jaar een veel groter deel uit het vat: de angels' share. Daarom is een rum van 12 jaar uit de tropen vaak al rijk en geconcentreerd, en zijn rums van meer dan 20 jaar zeldzaam en kostbaar.
Wat betekent het getal op het etiket?
Hier wordt het boeiend, want niet iedereen telt op dezelfde manier. In de Europese Unie geldt als algemene regel dat een leeftijd op het etiket verwijst naar de jongste rum in de blend. Er zijn uitzonderingen voor traditionele rijpingsmethoden, en in sommige landen buiten Europa gelden andere gebruiken.
Een bekend voorbeeld is het solera-systeem, dat uit de sherrywereld komt. Vaten liggen in lagen boven elkaar. Onderaan wordt rum afgetapt, en dat vat wordt aangevuld met jongere rum uit de laag erboven. Zo vermengen oude en jonge rums zich voortdurend. Bij een solera-rum zegt het getal op de fles daarom vaak iets over de oudste rum in het systeem, of het verwijst naar een jaartal of een verhaal, niet naar een minimumleeftijd. Santa Teresa 1796 is een solera-blend met rums van 4 tot 35 jaar oud; het jaartal is de stichting van de hacienda.
In onze webshop vermelden we bij rum de leeftijd van de oudste rum in de blend, zoals de meeste rumhuizen dat zelf communiceren. Twijfel je over een fles, lees dan de beschrijving op de productpagina of vraag het ons gerust.
Wit, goud, donker of spiced: wat zegt de kleur?
Minder dan je denkt. Witte rum kan ongerijpt zijn, maar ook gerijpt en daarna gefilterd tot hij weer helder is, zoals Diplomático Planas. Donkere rum kan lang op vat gelegen hebben, maar karamel mag als kleurstof toegevoegd worden. Kleur is dus geen bewijs van leeftijd.
Ook het suikergehalte verschilt. Sinds de Europese regels van 2019 mag rum hoogstens 20 gram zoetstoffen per liter bevatten. Wie houdt van droge, pure rum, kiest het best voor huizen die niets toevoegen of dat duidelijk vermelden. Spiced rum is een aparte categorie: rum op smaak gebracht met specerijen, vanille of fruit. Volgens de Europese regels mag hij dan niet meer gewoon 'rum' heten, maar wel bijvoorbeeld een gedistilleerde drank op basis van rum.
Proeftip: drie rums naast elkaar
De beste manier om de verschillen te leren kennen, is vergelijken. Schenk telkens 2 cl in een tulpglas: een witte rum van melasse, een rhum agricole en een gerijpte rum. Ruik eerst zonder te draaien, proef dan een klein slokje en voeg eventueel een druppel water toe. Je merkt meteen het verschil tussen het zachte, zoete karakter van melasse en de frisse, grassige toon van suikerrietsap.
Om te proeven
Proef zelf het verschil tussen melasse en suikerrietsap, tussen jong en oud, met deze flessen uit ons aanbod:
Witte rum van melasse uit Venezuela, gerijpt en daarna gefilterd. Fris, fruitig en zacht.
Appleton Estate 8 jaar Reserve
Jamaicaanse blend van pot still- en kolomrum, 8 jaar gerijpt. Warm, kruidig en licht zoet.
Solera-rum uit Venezuela met rums van 4 tot 35 jaar oud. Droog, rond en complex.
Ongerijpte rum van vers suikerrietsap uit Grenada, gestookt in pot stills. Krachtig en grassig.
Rhum agricole van Marie-Galante, 7 jaar gerijpt en op vatsterkte gebotteld.
Veelgestelde vragen over rum
Wat is het verschil tussen rum en rhum agricole?
Gewone rum wordt meestal van melasse gemaakt. Rhum agricole wordt gemaakt van vers suikerrietsap, vooral op de Franse eilanden, en smaakt frisser en plantaardiger.
Is donkere rum altijd ouder dan witte rum?
Nee. Karamel mag als kleurstof toegevoegd worden, en witte rum kan gerijpt en daarna gefilterd zijn. Lees het etiket of de productbeschrijving.
Welke rum kies ik om te beginnen?
Start met een gerijpte rum van melasse rond 8 jaar: toegankelijk en lekker puur. Wie daarna iets anders wil proeven, ontdekt in een rhum agricole een heel andere kant van rum.
Ontdek ons volledige aanbod rum. Benieuwd waar rum vandaan komt? Lees ook onze blog over de oorsprong van rum.
Louis, Liquid Legacy
Alcohol schaadt de gezondheid. Geniet met mate.